Verinin Korunması
Dosya, sistem, sanal makine, veritabanı veya diğer kritik verilerin belirlenmiş zamanlarda başka bir koruma katmanına kopyalanmasıdır.
- Veri kopyaları
- Retention
- Version history
- Point-in-time restore
- Dosya veya sistem kurtarma
Kritik verilerinizi yalnızca yedeklemek değil; donanım arızası, kullanıcı hatası, veri bozulması, ransomware, altyapı kesintisi veya tesis kaynaklı bir olay sonrasında iş süreçlerinizi kontrollü biçimde geri döndürebilecek bir kurtarma mimarisi oluşturuyoruz.
Etkin veri koruma stratejisinin başarısı yalnızca kaç adet backup job çalıştığıyla değil, ihtiyaç anında doğru verinin doğru noktaya geri getirilebilmesiyle ölçülmelidir.
Başarılı görünen ancak restore edilmemiş bir yedek, gerçek bir olay yaşanana kadar fark edilmeyen ciddi bir risk oluşturabilir.
Bu nedenle yedekleme altyapısını backup job, storage ve retention ayarlarından ibaret görmüyoruz. İş kritikliği, RPO, RTO, kurtarma sırası, erişim güvenliği, kopyaların konumu ve test mekanizmalarını birlikte değerlendiriyoruz.
Amaç yalnızca veriyi saklamak değil; işletmenin yaşanabilecek farklı kesinti senaryolarında neyi, hangi sırayla ve ne kadar sürede geri döndüreceğini önceden bilmektir.
Dosya, sistem, sanal makine, veritabanı veya diğer kritik verilerin belirlenmiş zamanlarda başka bir koruma katmanına kopyalanmasıdır.
Kritik bilgi sistemlerinin ciddi bir kesinti veya felaket sonrasında yeniden kullanılabilir hale getirilmesi için oluşturulan teknik ve operasyonel plandır.
Backup sıklığı ve kurtarma mimarisi belirlenmeden önce iş birimlerinin ne kadar veri kaybına ve ne kadar kesintiye tolerans gösterebildiği anlaşılmalıdır.
RPO, bir kesinti yaşandığında verinin geçmişte hangi noktaya kadar geri döndürülebilmesinin işletme açısından kabul edilebilir olduğunu belirlemeye yardımcı olur.
RTO, bir kesinti sonrasında sistem veya hizmetin kabul edilemez iş etkisi oluşmadan önce ne kadar sürede geri döndürülmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olan kurtarma hedefidir.
Dosya sunucusu, ERP, Active Directory, veritabanı, üretim uygulaması ve test sistemi işletme açısından aynı kritik seviyede olmayabilir.
İş etki analiziyle hangi süreçlerin kesintisinin ne kadar ciddi sonuç oluşturduğu değerlendirilir.
Bu çalışma yedekleme sıklığı, retention, kurtarma önceliği ve DR altyapısı için önemli bir girdi oluşturur.
Yedekleme sistemini tek ürün veya tek storage cihazı üzerinden değil, işletmenin gerçek kurtarma ihtiyacı üzerinden tasarlıyoruz.
Kritik süreç ve sistemlerin işletme üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi.
Veri kaybı ve kesinti toleransına göre kurtarma hedeflerinin belirlenmesi.
Fiziksel sunucu ve kritik işletim sistemi altyapılarının korunması.
Sanallaştırma ortamındaki sanal sunucuların kontrollü biçimde korunması.
Kritik veritabanlarının uygulama ihtiyacına uygun şekilde korunması.
Ortak klasör, kullanıcı verisi ve NAS üzerindeki önemli dosyaların korunması.
Microsoft 365 üzerindeki kritik iş verileri için ayrıca backup ve recovery stratejisinin değerlendirilmesi.
Ana altyapıdan farklı bir lokasyon veya koruma ortamında ikinci kopya oluşturulması.
Üretim ortamındaki saldırı veya yetki ihlalinin backup kopyalarını da etkileme riskinin azaltılması.
Günlük, haftalık, aylık veya uzun dönem kopyaların iş ihtiyacına göre saklanması.
Backup altyapısının erişim ve veri güvenliği açısından ayrıca korunması.
Job ve repository durumlarının düzenli izlenerek başarısızlıkların görünür hale getirilmesi.
Backup kopyalarının gerçekten geri döndürülebilir olduğunun kontrollü testlerle doğrulanması.
Büyük kesintilerde sistemlerin hangi sırayla ve nasıl geri getirileceğinin planlanması.
Kurtarma sırasında uygulanacak teknik ve operasyonel adımların dokümante edilmesi.
Felaket kurtarma planının gerçek olay yaşanmadan kontrollü senaryolarla değerlendirilmesi.
3-2-1 yaklaşımı, veri koruma mimarisi oluştururken kullanılabilecek yaygın tasarım prensiplerinden biridir. Gerçek mimari işletmenin risklerine ve teknik ihtiyaçlarına göre uyarlanmalıdır.
Üretim verisi dahil birden fazla bağımsız veri kopyasının bulunması hedeflenir.
MULTIPLE COPIESTek storage veya tek fiziksel altyapıya bağımlılığın azaltılması hedeflenir.
DIFFERENT MEDIAAna sistemle aynı fiziksel olaydan etkilenmeyecek ayrı bir kopya planlanır.
OFF-SITE COPYBackup yönetim hesaplarının ayrılması, değiştirilemeyen veya offline kopyaların bulunması ve düzenli restore testleri veri koruma mimarisinin önemli ek katmanlarıdır.
Ransomware saldırıları yalnızca üretim verisini değil, erişebildikleri backup repository ve yedek kopyalarını da hedefleyebilir.
Bu nedenle backup altyapısında üretim sistemlerinden ayrıştırılmış erişimler, offline kopyalar veya desteklenen platformlarda immutable repository yaklaşımları değerlendirilmelidir.
Hangi modelin uygulanacağı kullanılan backup ürünü, storage yapısı, mevcut altyapı ve kurtarma hedeflerine göre belirlenir.
Active Directory ve kimlik altyapısının iş sürekliliğindeki rolü değerlendirilir.
Sanal sunucuların iş kritikliği ve uygulama bağımlılıklarına göre yedeklenmesi.
Veritabanı sistemlerinin veri tutarlılığı ve geri dönüş gereksinimleriyle birlikte korunması.
ERP ve diğer kritik iş uygulamalarının veri, uygulama ve bağımlılıklarıyla korunması.
Departman paylaşımları ve kritik dosyaların farklı veri kaybı senaryolarına karşı korunması.
Bulut servislerindeki iş verileri için retention ve backup ihtiyaçlarının ayrıca değerlendirilmesi.
Microsoft 365 platformu yüksek erişilebilirlik ve çeşitli veri koruma mekanizmaları sunsa da kuruluşun ihtiyaç duyduğu historical recovery, operasyonel geri dönüş ve backup politikası ayrıca değerlendirilmelidir.
Exchange Online, SharePoint ve OneDrive gibi servisler için kullanılacak backup yaklaşımı; veri kritikliği, retention ihtiyacı ve kurtarma beklentileri üzerinden planlanmalıdır.
Microsoft'un kendi Microsoft 365 Backup çözümü veya ihtiyaca uygun diğer backup platformları proje kapsamında değerlendirilebilir.
Gün içerisinde sık değişen sistemler daha farklı backup sıklığı gerektirebilir.
Kritik verilerin daha fazla recovery point ihtiyacı olabilir.
Retention süresi backup storage ihtiyacını doğrudan etkiler.
İş, sözleşme ve uygulanabilir kayıt saklama ihtiyaçları değerlendirilir.
Backup yönetiminde günlük kullanıcı hesaplarından ayrıştırılmış yönetim modeli değerlendirilir.
Backup platformunun desteklediği uygun authentication kontrolleri kullanılır.
Veri aktarımı ve backup kopyaları için uygun şifreleme seçenekleri değerlendirilir.
Backup altyapısının üretim network'üyle ilişkisi güvenlik açısından değerlendirilir.
Desteklenen ortamlarda yedeklerin belirli süre değiştirilmesini veya silinmesini zorlaştıran mekanizmalar kullanılır.
Backup yönetim faaliyetleri ve kritik olayların izlenebilir olması hedeflenir.
Backup job tanımlandıktan sonra sistemin kendi haline bırakılması önemli risklerden biridir.
Job başarısızlıkları, repository kapasitesi, bağlantı problemleri ve beklenmeyen çalışma süreleri düzenli olarak izlenmelidir.
Monitoring sayesinde kritik bir restore ihtiyacı oluşmadan önce backup altyapısındaki sorunların görünür hale gelmesi hedeflenir.
Başarılı job sonucu yedeğin işletme ihtiyacını karşılayacak şekilde geri döndürülebileceğini tek başına garanti etmez.
Belirli dosya veya klasörün yedekten kurtarılması.
GRANULARSanal sunucunun uygun test ortamına geri döndürülmesi.
MACHINEVeritabanının belirlenen kurtarma senaryosuna göre geri alınması.
DATABASEUygulamanın yalnızca dosya değil bağımlılıklarıyla birlikte çalışmasının kontrolü.
SERVICEBirden fazla sistemin planlanan kurtarma sırasıyla test edilmesi.
EXERCISERansomware olayında hedef yalnızca şifrelenmiş dosyayı geri getirmek değildir.
Saldırının hangi sistemleri etkilediğinin belirlenmesi, uygun temiz recovery point'in seçilmesi ve geri döndürülen ortamın yeniden enfekte edilmemesi gerekir.
Bu nedenle olay müdahalesi, backup güvenliği ve felaket kurtarma süreçleri birbirinden tamamen bağımsız düşünülmemelidir.
Felaket kurtarma ortamının lokasyon ve kapasite ihtiyaçları değerlendirilir.
Recovery ortamına geçildiğinde bağlantı ve erişim yöntemleri planlanır.
Uygulamaların recovery sonrasında doğru sistemlere yönlenmesi değerlendirilir.
Uygulamaların çalışabilmesi için gerekli diğer servis ve sistemler belirlenir.
Kurtarma ortamında kullanılacak veri kopyalarının güncelliği ve bütünlüğü kontrol edilir.
Recovery sonrasında kullanıcıların kritik uygulamalara nasıl erişeceği planlanır.
Bir uygulamanın kendisi geri dönmüş olsa bile bağımlı olduğu DNS, identity, database veya network servisi çalışmıyorsa hizmet kullanılamayabilir.
Bu nedenle kritik sistemlerin bağımlılık haritasını çıkararak teknik kurtarma sırası önceden belirlenmelidir.
Ana ortamın hizmet veremediği senaryoda kritik sistemlerin planlanan recovery ortamına alınması sürecidir.
Ana altyapı yeniden kullanılabilir olduğunda hizmetin kontrollü biçimde asıl ortama geri taşınmasıdır.
Normal zamanda kolay görünen bir işlem, ciddi kesinti sırasında zaman baskısı ve belirsizlik nedeniyle zorlaşabilir.
DR runbook içerisinde teknik kurtarma adımları, sorumlular, iletişim yöntemleri, doğrulamalar ve gerekli karar noktaları dokümante edilir.
Runbook statik bir doküman olarak bırakılmamalı; altyapı değişiklikleri ve yapılan testlerden sonra güncellenmelidir.
Ekiplerin senaryo üzerinden rollerini, karar noktalarını ve iletişim adımlarını değerlendirmesi.
Belirli sistemlerin kontrollü ortamda gerçek yedekten geri döndürülmesi.
Gerçek kurtarma süresinin belirlenen hedeflerle karşılaştırılması.
Sistemler arası dependency problemlerinin kurtarma sırasında tespit edilmesi.
Teknik olarak açılan sistemin iş fonksiyonlarını gerçekten yerine getirip getirmediğinin kontrolü.
Test sırasında tespit edilen eksikliklerin plana ve altyapıya yansıtılması.
Üretim sistemiyle aynı storage üzerinde bulunan tek backup kopyasına güvenilmesi.
Yedekler düzenli çalışıyor görünmesine rağmen hiçbir zaman geri yükleme denenmemesi.
Üretim ve backup yönetiminin aynı geniş yetkili hesaplara bağımlı olması.
Yangın, fiziksel hasar veya tesis kaybında bütün kopyaların aynı olaydan etkilenmesi.
Başarısız backup job'larının uzun süre fark edilmeden devam etmesi.
Sistemlerin hangi sırada ve kim tarafından kurtarılacağının önceden belirlenmemesi.
Veri büyümesi nedeniyle repository kapasitesinin beklenmedik şekilde tükenmesi.
Backup kapsamına yeni sistemlerin eklenmemesi veya kaldırılan sistemlerin temizlenmemesi.
Mevcut altyapı, servisler ve iş ihtiyaçları anlaşılır.
ÇIKTI: PROJECT SCOPESunucu, VM, veritabanı ve veri envanteri çıkarılır.
ÇIKTI: WORKLOAD INVENTORYİş yükleri kritik seviyelerine göre sınıflandırılır.
ÇIKTI: BIAVeri kaybı ve kurtarma süresi hedefleri belirlenir.
ÇIKTI: OBJECTIVESBackup repository ve kopya mimarisi tasarlanır.
ÇIKTI: BACKUP DESIGNVeri saklama ve recovery point yapısı belirlenir.
ÇIKTI: RETENTION POLICYYetki, şifreleme ve backup izolasyonu planlanır.
ÇIKTI: SECURITY MODELBackup job ve repository yapılandırmaları uygulanır.
ÇIKTI: BACKUP SYSTEMİkinci lokasyon veya koruma kopyası devreye alınır.
ÇIKTI: SECONDARY COPYJob durumları ve kapasite izlemesi oluşturulur.
ÇIKTI: MONITORINGBackup kopyalarının geri döndürülebilirliği test edilir.
ÇIKTI: RESTORE RESULTSKurtarma sırası ve sorumluluklar dokümante edilir.
ÇIKTI: DR PLANPlan kontrollü senaryolarla test edilir.
ÇIKTI: EXERCISE REPORTDeğişiklik ve test sonuçlarına göre yapı geliştirilir.
ÇIKTI: CONTINUOUS IMPROVEMENTBackup verinin bir kopyasını sağlar. Felaket kurtarma ise kritik sistemlerin hangi sırayla, hangi altyapıda ve kim tarafından geri döndürüleceğini de kapsar. Büyük kesintilerde yalnızca backup dosyasının bulunması yeterli olmayabilir.
RPO kabul edilebilir veri kaybı açısından hangi geçmiş noktaya kadar geri dönülmesi gerektiğini ifade eder. RTO ise sistem veya hizmetin ne kadar sürede yeniden kullanılabilir hale gelmesi gerektiğini belirleyen hedefi ifade eder.
Yaygın 3-2-1 yaklaşımı, üretim verisi dahil üç veri kopyası, iki farklı depolama ortamı ve bir farklı lokasyon kopyası bulunmasını hedefleyen genel bir veri koruma prensibidir. Gerçek mimari kuruluşun riskine göre uyarlanmalıdır.
Desteklenen backup veya storage platformlarında yedek verisinin belirli koşullar altında değiştirilmesini veya silinmesini kısıtlayan koruma yaklaşımıdır. Ransomware ve yetki ihlallerine karşı ek dayanıklılık sağlayabilir.
NAS backup mimarisinin bir parçası olabilir ancak tek başına tüm riskleri ortadan kaldırmaz. Aynı network ve aynı fiziksel lokasyonda bulunan tek bir NAS, saldırı veya tesis kaybından etkilenebilir.
Bulut farklı lokasyonda kopya oluşturmak açısından faydalı olabilir ancak retention, erişim güvenliği, şifreleme, recovery süresi ve veri hacmi yine değerlendirilmelidir.
Kuruluşun veri kaybı, historical recovery ve retention ihtiyaçlarına göre Microsoft 365 verileri için ayrıca backup stratejisi değerlendirilmelidir. Microsoft 365 Backup veya uygun diğer çözümler proje kapsamında ele alınabilir.
Backup job'ın tamamlanması dosyanın, sanal makinenin veya uygulamanın ihtiyaç duyulduğunda doğru şekilde geri dönebileceğini tek başına garanti etmez. Restore testi kurtarma zincirini gerçek uygulamayla doğrular.
Tek bir doğru süre yoktur. Veri değişim hızı, RPO, iş gereksinimleri, storage kapasitesi ve uygulanabilir saklama yükümlülükleri birlikte değerlendirilerek retention politikası oluşturulmalıdır.
Her zaman değil. En son backup olaydan etkilenmiş veya saldırganın sisteme girdiği dönemden sonraki verileri içeriyor olabilir. Olay analizi yapılarak güvenilir recovery point seçilmesi gerekebilir.
Hayır. Tasarım; işletmenin RTO hedefi, bütçesi ve iş kritikliği doğrultusunda sıcak, daha hazır veya daha düşük maliyetli kurtarma modellerinden biri olabilir. Mimari işletme ihtiyacına göre tasarlanmalıdır.
Test yöntemi kontrollü planlanmalıdır. Bazı testler izole bir ortamda yapılabilir, bazıları tabletop exercise şeklinde yürütülebilir. Üretimi etkileyebilecek senaryolar ise önceden planlanmış değişiklik pencerelerinde gerçekleştirilmelidir.
Hayır. Yeni sunucular, yeni uygulamalar, artan veri hacmi, değişen riskler ve çalışan ayrılıkları backup kapsamını etkileyebilir. Yapının düzenli izlenmesi, test edilmesi ve güncellenmesi gerekir.
Sunucularınızı, sanal makinelerinizi, veritabanlarınızı, dosya sistemlerinizi ve bulut verilerinizi birlikte değerlendirelim; RPO ve RTO hedeflerinize uygun, izlenen, test edilen ve felaket senaryolarında gerçekten kullanılabilir bir backup & recovery mimarisi oluşturalım.